საქართველოში ელექტროენერგიის ქსელები ძირითადად იყოფა ორ ტიპად — 220 ვოლტიან (ერთფაზიანი-ორი გამტარი, ფაზა და ნოლი) და 380 ვოლტიან (სამფაზიანი-ოთხი გამტარი, სამი ფაზა და ნოლი) სისტემებად. (380 ვოლტს ეწოდება ხაზური ძაბვა, რადგან ის სამფაზიან ქსელში სამიდან რომელიმე ორ ფაზას შორის მუშაობს. 220 ვოლტს ეწოდება ფაზური ძაბვა, რადგან ის სამიდან ერთ-ერთ ფაზასა და ,,ნოლს” შორის მუშაობს)
თუმცა ბევრ მომხმარებელს უჭირს მათი განსხვავების ზუსტად გაგება: როდის გამოიყენება ერთი და როდის მეორე? რა განსხვავებაა სიმძლავრეში, დანიშნულებაში და უსაფრთხოებაში?
ეს საკითხი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სახლების, ოფისების და საწარმო ობიექტების ელექტრო მონტაჟის დაგეგმვისას.
სისტემის სწორად შერჩევა გავლენას ახდენს არა მხოლოდ ენერგოეფექტურობაზე, არამედ უსაფრთხოებაზე და ტექნიკის გამართულ მუშაობაზე.
რატომ უნდა ვიცოდეთ განსხვავება 220V და 380V სისტემებს შორის
სისტემის ტიპის შერჩევა დამოკიდებულია დატვირთვაზე — ანუ რამდენი და როგორი მოწყობილობა იმუშავებს ქსელზე.
თუ ერთი ოჯახისთვის საკმარისია ჩვეულებრივი 220 ვოლტიანი ქსელი, საწარმოო ობიექტებს ან ოფისებს ხშირად სჭირდებათ 380 ვოლტიანი სისტემა, რათა გაუძლონ დიდი სიმძლავრის დატვირთვებს და ერთდროულად მუშაობას.
ასევე მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ელექტრო ქსელის დამცავი და გამანაწილებელი მოწყობილობებიც განსხვავებულია თითოეულ სისტემაში — ამიტომ მათი შერჩევა ან არასწორი გამოყენება საფრთხის შემცველია.
220V სისტემა – სად და რატომ გამოიყენება
220 ვოლტიანი სისტემა (ერთფაზიანი) არის ყველაზე გავრცელებული ტიპი საქართველოში. ეს სტანდარტია საცხოვრებელი ბინებისა და კერძო სახლებისთვის (სადაც მოხმარებული ელექტრო ენერგიის სიმძლავრე არ აღემატება 10 კვტ-ს).
მთავარი მახასიათებლები:
- გამოიყენება ერთი ფაზა და ერთი ნული;
- სტანდარტული ძაბვაა 220–230 ვოლტი;
- განკუთვნილია მცირე და საშუალო სიმძლავრის მოწყობილობებისთვის (ტელევიზორი, მაცივარი, განათება, კომპიუტერი და ა.შ.);
- მარტივი მონტაჟი და დაბალი ღირებულება.
220V სისტემა იდეალურია იქ, სადაც ენერგომოხმარება საშუალო დონეზეა და არ არის საჭირო სამფაზიანი ძრავების ან მაღალი სიმძლავრის ტექნიკის გამოყენება.
380V სისტემა – სამფაზიანი ქსელის მახასიათებლები
380 ვოლტიანი სისტემა გამოიყენება ძირითადად სამრეწველო და კომერციულ ობიექტებზე, სადაც საჭიროა დიდი სიმძლავრე და სტაბილური მუშაობა.
მისი მთავარი განსხვავება იმაში მდგომარეობს, რომ:
- სისტემა შედგება სამი ფაზის და ერთი ნულისგან;
- ფაზებს შორის ძაბვა არის 380 ვოლტი, ხოლო ფაზასა და ნულს შორის — ისევ 220 ვოლტი;
- ეს აძლევს საშუალებას მოხდეს ენერგიის განაწილება სამ ნაწილად, რაც ამცირებს ქსელის გადატვირთვას;
- გამოიყენება ისეთი მოწყობილობებისთვის, როგორიცაა სამფაზიანი ძრავები, კომპრესორები, ინდუსტრიული დანადგარები და ძლიერი კონდიციონერები.
ასეთი სისტემა უზრუნველყოფს მაღალ ეფექტურობას, სტაბილურ მუშაობას და ელენერგიის ნაკლებ დანაკარგს — რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საწარმოებში და დიდ ოფისებში.
ძირითადი განსხვავებები 220V და 380V სისტემებს შორის
| მახასიათებელი | 220V სისტემა | 380V სისტემა |
| ფაზების რაოდენობა | 1 ფაზა | 3 ფაზა |
| გამოყენების სფერო | საცხოვრებელი ბინები, მცირე ოფისები | საწარმოო ობიექტები, დიდი ოფისები |
| ძაბვა ფაზასა და ნულს შორის | 220V | 220V |
| ძაბვა ფაზებს შორის | არ გამოიყენება | 380V |
| სიმძლავრე | საშუალო | მაღალი |
| მოწყობილობების ტიპი | საყოფაცხოვრებო | სამრეწველო, პროფესიული |
| ქსელის სტაბილურობა | დამოკიდებულია დატვირთვაზე | უფრო სტაბილური მაღალი დატვირთვისას |
დასკვნა მარტივია — თუ თქვენ გაქვთ მცირე დატვირთვა (მაგ. სახლი ან ბინა), საკმარისია 220V სისტემა, მაგრამ თუ საჭიროა მრავალი მაღალი სიმძლავრის მოწყობილობის ერთდროული მუშაობა, აუცილებელია 380V სამფაზიანი სისტემა.
უსაფრთხოების და მონტაჟის თავისებურებები
მიუხედავად იმისა, რომ 380V სისტემა უფრო გამძლეა, ის საჭიროებს მაღალი დონის უსაფრთხოებასა და პროფესიონალურ მონტაჟს.
სამფაზიან ქსელთან მუშაობა უფრო რთულია და მხოლოდ სერტიფიცირებულმა ელექტრიკოსმა უნდა შეასრულოს.
მნიშვნელოვანი წესებია:
- აუცილებლად უნდა იყოს დაცული ,,მიწის” (დამიწების კონტურის) სისტემა (grounding);
- გამოიყენეთ ავტომატური ამომრთველები და დიფერენციალური ავტომატური ამომრთველები (RCD);
- არ დაუშვათ ფაზების არათანაბარი დატვირთვა – ეს იწვევს გადახურებას;
- მონტაჟამდე აუცილებელია დატვირთვის გაანგარიშება და შესაბამისი კვეთის კაბელის შერჩევა;
- სისტემის რეგულარული შემოწმება თავიდან აიცილებს ავარიებსა და ძაბვის ვარდნას.
სწორი დაგეგმარება და პროფესიონალური მონტაჟი უზრუნველყოფს, რომ თქვენი ელექტრო სისტემა იყოს მუდმივად სტაბილური და უსაფრთხო.
და რომელი სისტემა ჯობია – 220V თუ 380V?
ერთმნიშვნელოვანი პასუხი არ არსებობს — ყველაფერი დამოკიდებულია თქვენი ობიექტის საჭიროებებზე.
თუ საქმე გვაქვს საცხოვრებელ ბინასთან ან მცირე ოფისთან, 220 ვოლტიანი სისტემა სრულიად საკმარისია და ეკონომიურია.
თუმცა თუ გაქვთ საწარმოო დანადგარები, დიდი ოფისი ან კომერციული ფართი, სადაც მუშაობს მრავალი ენერგოტევადი მოწყობილობა — 380 ვოლტიანი სისტემა უფრო ეფექტურია.
მთავარია, რომ საბოლოო გადაწყვეტილება მიიღოთ სერტიფიცირებულ ელექტრიკოსთან კონსულტაციით. პროფესიონალი სპეციალისტი შეაფასებს თქვენი ობიექტის დატვირთვას, დაადგენს საჭიროა თუ არა სამფაზიანი ქსელი, და დაგეხმარებათ უსაფრთხო, სტაბილური და ენერგოეფექტური სისტემის დაყენებაში.
გახსოვდეთ:
ელექტრო სისტემა არის თქვენი ბიზნესის ან სახლის გულსართავი ნაწილი — მისი ხარისხი განსაზღვრავს როგორც უსაფრთხოებას, ისე ენერგიის ეფექტურ გამოყენებას. თუ გსურთ დარწმუნდეთ, რომ თქვენი ქსელი სწორადაა დაგეგმილი და ოპტიმიზირებული, მიმართეთ გამოცდილ ელექტრო სამონტაჟო კომპანიას, რომელიც ჩაატარებს დეტალურ ელექტრო აუდიტს, შეაფასებს სისტემას და მოგცემთ რეკომენდაციებს, როგორ აიცილოთ ავარიები და ზედმეტი ენერგო დანაკარგი.